కాళేశ్వరం – దక్షిణ కాశీ Kaleshwaram – The Kashi of the South
గోదావరి, ప్రాణహిత, అంతర్వాహినిగా సరస్వతి – మూడు నదుల సంగమ తీరాన కొలువైన కాళేశ్వర ముక్తీశ్వరుల పుణ్యక్షేత్రం. A sacred shrine of Kaleshwara and Mukteshwara, on the banks where the Godavari, the Pranahita and the hidden Saraswati meet.
యాత్రికుల గైడ్లుPilgrim Guides
దర్శన వేళలుTimings
సుప్రభాతం నుండి హారతి వరకు రోజువారీ వేళలు
Daily schedule from Suprabhatam to Harati
సేవా టికెట్లుSeva tickets
అభిషేకం, హోమం, సేవా టికెట్ల ధరలు
Abhishekam, homam and seva ticket prices
పిండప్రదానంPindapradanam
పితృకర్మలకు కాళేశ్వరం ప్రాశస్త్యం
Why Kaleshwaram for pitru karmas
పుష్కరాలు 2027Pushkaralu 2027
2027 తేదీలు, ఏర్పాట్లు, సూచనలు
2027 dates, arrangements and tips
ఎలా చేరుకోవాలిHow to reach
దూరాలు, బస్సులు, రైల్వే స్టేషన్
Distances, buses and railway station
వసతిStay
సత్రాలు, గెస్ట్ హౌస్‌లు, గది ధరలు
Satrams, guest houses and room rates
అష్టతీర్థాలుAshtatheerthalu
ఎనిమిది పవిత్ర తీర్థాల కథలు
Stories of the eight holy tirthas
త్రివేణీ సంగమంTriveni Sangamam
గోదావరి, ప్రాణహిత, సరస్వతి సంగమం
Godavari, Pranahita and Saraswati confluence
కార్తీక మాసంKarthika masam
కార్తీక మాసం, మహాశివరాత్రి విశేషాలు
Karthika masam and Maha Shivaratri
చుట్టుపక్కలNearby
రామప్ప, లక్నవరం, ఇతర ప్రదేశాలు
Ramappa, Laknavaram and more
శ్రీ కాళేశ్వర ముక్తీశ్వర స్వామి ఆలయం – స్థల ప్రాశస్త్యం Sri Kaleshwara Mukteshwara Swamy Temple – Its Significance
జయశంకర్ భూపాలపల్లి జిల్లా, మహదేవపూర్ మండలంలో గోదావరి – ప్రాణహిత నదుల సంగమ తీరాన ఉన్న ఈ క్షేత్రం, త్రిలింగ దేశంలోని మూడు మహా శివక్షేత్రాల్లో ఒకటి. మిగిలిన రెండు శ్రీశైలం, ద్రాక్షారామం.
Set on the banks of the Godavari–Pranahita confluence in Mahadevpur mandal, Jayashankar Bhupalpally district, Kaleshwaram is one of the three great Shiva shrines of Trilinga Desham. The other two are Srisailam and Draksharamam.
ఇతర స్పెల్లింగ్‌లు: కాలేశ్వరం, కాళేశ్వర క్షేత్రం, Kaleswaram, Kaleshwar, KaleswarAlso spelled: Kaleswaram, Kaleshwar, Kaleswar, Kaleswaram Temple
ఒకే పానవట్టంపై రెండు లింగాలుTwo lingas on a single pedestal
ఇక్కడ కాళేశ్వరుడు (యముడు), ముక్తీశ్వరుడు (శివుడు) – ఇద్దరూ ఒకే పానవట్టంపై కొలువై ఉన్నారు. "కాల" అంటే మృత్యువును శాసించేవాడు, "ఈశ్వరుడు" అంటే జీవాన్ని ప్రసాదించేవాడు. జనన–మరణాల అధిపతులు ఒకేచోట వెలసిన ఈ ఏర్పాటు ఈ క్షేత్రానికే ప్రత్యేకమని భక్తులు విశ్వసిస్తారు.
Kaleshwara (Yama) and Mukteshwara (Shiva) are worshipped together on one pedestal. "Kala" points to the lord of death and "Eshwara" to the giver of life, so the lords of birth and death share one sanctum, an arrangement devotees regard as unique to this shrine.
దర్శన క్రమంOrder of darshan
సంప్రదాయం ప్రకారం ముందుగా గణపతిని, తరువాత కాళేశ్వరుడైన యమధర్మరాజును, ఆ తరువాత ముక్తీశ్వరుడైన శివుని దర్శిస్తారు.
By tradition, devotees first pray to Ganesha, then to Kaleshwara (Yama), and then to Mukteshwara (Shiva).
ముక్తీశ్వర లింగంThe Mukteshwara linga
ముక్తీశ్వర లింగంపై రెండు రంధ్రాలు ఉంటాయి. అభిషేక జలం భూమిలో ప్రవహించి సుమారు కిలోమీటరు దూరంలోని గోదావరిలో కలుస్తుందని స్థానికుల నమ్మకం.
The Mukteshwara linga has two openings. Locals believe the abhisheka water flows underground and joins the Godavari about a kilometre away.
కాశీ కంటే మిన్నSaid to surpass Kashi
కాశీలో మరణించినవారికే ముక్తి అని అంటారు. కాళేశ్వర క్షేత్ర దర్శనమే జనన–మరణ చక్రం నుండి విముక్తినిస్తుందని స్థల మహిమ. అందుకే దీనిని "దక్షిణ కాశీ" అని పిలుస్తారు.
Kashi is traditionally said to grant liberation to those who die there, while Kaleshwaram's legend holds that simply visiting the kshetra frees one from the cycle of birth and death. Hence the name "Dakshina Kashi".
దక్షిణ గంగోత్రిDakshina Gangotri
పూర్వం ఒక వైశ్య భక్తుడు వందలాది కుండల పాలతో స్వామికి అభిషేకం చేయగా, ఆ పాలు గోదావరి–ప్రాణహిత సంగమంలో ప్రవహించాయని కథనం. అందుకే ఈ క్షేత్రానికి "దక్షిణ గంగోత్రి" అనే పేరు వచ్చింది.
Legend says a devout Vaishya once bathed the deity with hundreds of pots of milk, and the milk flowed into the Godavari–Pranahita confluence, giving the place the name "Dakshina Gangotri".
ఇతర ఆలయాలుOther shrines at Kaleshwaram
కాళేశ్వర అష్టతీర్థాలుThe Ashtatheerthalu – Eight Holy Waters
స్కంద పురాణం ప్రకారం కాళేశ్వరంలో ఎనిమిది పవిత్ర తీర్థాలు ఉన్నాయి: జ్ఞాన, పక్షి (వాయస), నృసింహ, చిత్సుఖ, బ్రహ్మ, హనుమత్, వ్యాస, సంగమ తీర్థాలు. వీటిలో త్రివేణీ సంగమమైన సంగమ తీర్థం ప్రధానమైనది.
According to the Skanda Purana, Kaleshwaram holds eight sacred tirthas: Jnana, Pakshi (Vayasa), Nrisimha, Chitsukha, Brahma, Hanumat, Vyasa and Sangam. Sangam Tirtha, the Triveni Sangamam, is the principal one.
ఎనిమిది తీర్థాల కథలు చదవండిRead the legend of each tirtha →త్రివేణీ సంగమం – మూడు నదుల సంగమంTriveni Sangamam – Where Three Rivers Meet
గోదావరి, ప్రాణహిత నదులతో పాటు అంతర్వాహినిగా సరస్వతి కలుస్తుందని భక్తుల విశ్వాసం, అందుకే ఇది దక్షిణ త్రివేణీ సంగమం. మూడు నదుల పుష్కరాలు ఇక్కడ వాటి వంతులో జరుగుతాయి.
Devotees believe the Saraswati flows unseen to join the Godavari and the Pranahita here, hence the name Dakshina Triveni Sangamam. The Pushkaralu of all three rivers are observed here in turn.
త్రివేణీ సంగమం గురించిAbout the Triveni Sangamam →గోదావరి ప్రాశస్త్యం – గౌతమీ మహిమ The Glory of the Godavari
దక్షిణ గంగGanga of the South
గోదావరి మహారాష్ట్రలోని త్రయంబకేశ్వర్ వద్ద పుట్టి, తెలంగాణ మీదుగా ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో సముద్రంలో కలుస్తుంది. గౌతమీ నదిగా, దక్షిణ గంగగా భక్తులు పూజిస్తారు.
The Godavari rises at Trimbakeshwar in Maharashtra, flows through Telangana and meets the sea in Andhra Pradesh. Devotees revere her as Gautami and as the Ganga of the South.
పుష్కరాలకు మూలంWhere Pushkaralu began
పుష్కరాల సంప్రదాయం మొదట గోదావరితోనే మొదలైందని పురాణాలు చెబుతాయి. "సింహే గోదావరీ స్మృతా" – గురుడు సింహ రాశిలో ఉన్నంతకాలం గోదావరికి పుష్కర కాలం.
The Puranas hold that the Pushkaram tradition began with the Godavari. "Simhe Godavari Smruta": while Jupiter is in Leo (Simha), it is Pushkara time for the Godavari.
ఉత్తరం నుండి దక్షిణానికిFlowing north to south
ధర్మపురి వద్ద గోదావరి ఉత్తరం నుండి దక్షిణం వైపు ప్రవహిస్తుంది. ఇది పవిత్రమైన అరుదైన విశేషంగా భావిస్తారు.
At Dharmapuri the Godavari flows from north to south, unlike most places along her course. This is regarded as a sacred rarity.
గోదావరి పుష్కరాలు & పుష్కర స్నానంGodavari Pushkaralu & Pushkara Snanam
ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ప్రకటించిన ప్రకారం గోదావరి పుష్కరాలు 12 రోజులు జరుగుతాయి. ఇతర తేదీలు కూడా వినిపిస్తున్నాయి; అధికారిక ప్రకటనలు సరిచూసుకోండి.
As announced by the Andhra Pradesh government, the Godavari Pushkaralu run for 12 days. Other dates have also been quoted, so please confirm with official notices.
పిండప్రదానం – కాళేశ్వర ప్రాశస్త్యంPindapradanam – Why Kaleshwaram Is Revered
గయ, కాశీ, ప్రయాగలతో పాటు తెలుగు ప్రాంతంలో పితృకర్మలకు కాళేశ్వర త్రివేణీ సంగమాన్ని అత్యంత పవిత్ర స్థలంగా భక్తులు భావిస్తారు; దీనిని "రెండవ కాశీ" అని కూడా పిలుస్తారు.
Alongside Gaya, Kashi and Prayaga, devotees regard the Kaleshwaram Triveni Sangamam as one of the holiest places in the Telugu region for pitru karmas, and it is also called the "Second Kashi".
పిండప్రదానం గైడ్Pindapradanam guide →పూజ్య గురువుల ప్రవచనాలు Discourses by Revered Speakers
గోదావరి మహిమ, తీర్థయాత్రల ప్రాముఖ్యత, పితృకర్మల విధానం, శివతత్త్వం గురించి మన పూజ్య ప్రవచనకర్తల ప్రసంగాలు వినడం యాత్రకు ముందు మంచి సన్నద్ధత.
Listening to discourses by respected speakers on the Godavari, the importance of pilgrimage, pitru karmas and Shiva tattva is a good way to prepare for your yatra.
బ్రహ్మశ్రీ చాగంటి కోటేశ్వరరావు గారుBrahmasri Chaganti Koteswara Rao garu
సనాతన ధర్మం, పురాణాలపై ప్రవచనాలకు ప్రసిద్ధులు; "ప్రవచన చక్రవర్తి" బిరుదాంకితులు.
Renowned for discourses on Sanatana Dharma and the Puranas; honoured with the title "Pravachana Chakravarti".
▶ గోదావరి ప్రవచనాలు వినండిGodavari discourses ▶ పితృకర్మల ప్రవచనాలుOn pitru karmasబ్రహ్మశ్రీ సామవేదం షణ్ముఖ శర్మ గారుBrahmasri Samavedam Shanmukha Sarma garu
వేదాలు, పురాణాలు, ఇతిహాసాలపై సరళంగా ప్రవచించే వక్త, పండితులు; "ఋషిపీఠం" మాసపత్రిక సంపాదకులు.
A scholar who explains the Vedas, Puranas and Itihasas in an accessible way; editor of the monthly magazine "Rushipeetam".
▶ గోదావరి ప్రవచనాలు వినండిGodavari discourses ▶ తీర్థయాత్ర ప్రవచనాలుOn tirthayatraఈ లింకులు గురువుల అధికారిక వీడియోల కోసం శోధన పేజీలకు తీసుకెళ్తాయి. ప్రవచనాల హక్కులు వారివే.These links open search pages for the speakers' official videos. All rights to the discourses remain with the speakers.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు Frequently Asked Questions
కాళేశ్వరం ఆలయం ఎక్కడ ఉంది?Where is Kaleshwaram temple located?
శ్రీ కాళేశ్వర ముక్తీశ్వర స్వామి ఆలయం తెలంగాణలోని జయశంకర్ భూపాలపల్లి జిల్లా, మహదేవపూర్ మండలం, కాళేశ్వరంలో గోదావరి – ప్రాణహిత సంగమ తీరాన ఉంది. హైదరాబాద్ నుండి సుమారు 275 కి.మీ., కరీంనగర్ నుండి 125–130 కి.మీ., వరంగల్ నుండి 115–120 కి.మీ.
Sri Kaleshwara Mukteshwara Swamy Temple is in Kaleshwaram, Mahadevpur mandal, Jayashankar Bhupalpally district, Telangana, at the confluence of the Godavari and Pranahita rivers. It is about 275 km from Hyderabad, 125–130 km from Karimnagar and 115–120 km from Warangal.
కాళేశ్వరంలో ఒకే పానవట్టంపై రెండు లింగాలు ఎందుకు?Why does Kaleshwaram have two lingas on one pedestal?
కాళేశ్వరుడు (యముడు), ముక్తీశ్వరుడు (శివుడు) ఒకే పానవట్టంపై కొలువై ఉండటం ఈ క్షేత్ర ప్రత్యేకత. సంప్రదాయం ప్రకారం ముందు గణపతిని, తరువాత కాళేశ్వరుని, ఆ తరువాత ముక్తీశ్వరుని దర్శించాలి.
Kaleshwara (Yama) and Mukteshwara (Shiva) are worshipped together on a single pedestal, which devotees regard as unique. Tradition says to pray first to Ganesha, then Kaleshwara, then Mukteshwara.
కాళేశ్వరంలోని త్రివేణీ సంగమం అంటే ఏమిటి?What is the Triveni Sangamam at Kaleshwaram?
గోదావరి, ప్రాణహిత నదులతో పాటు, భక్తుల విశ్వాసం ప్రకారం అంతర్వాహినిగా సరస్వతి కలిసే చోటును త్రివేణీ సంగమం అంటారు. దీన్ని దక్షిణ త్రివేణీ సంగమం అని పిలుస్తారు; అష్టతీర్థాల్లో సంగమ తీర్థమే ప్రధానం.
It is the meeting point of the Godavari, the Pranahita and, by devotional belief, the underground Saraswati. It is called the Dakshina Triveni Sangamam, and the Sangam Tirtha is the principal one of the eight Ashtatheerthalu.
కాళేశ్వర అష్టతీర్థాలు ఏవి?What are the Ashtatheerthalu of Kaleshwaram?
సంప్రదాయ కథనాల ప్రకారం ఎనిమిది తీర్థాలు: జ్ఞాన, పక్షి (వాయస), నృసింహ, చిత్సుఖ, బ్రహ్మ, హనుమత్, వ్యాస, సంగమ తీర్థాలు.
According to traditional accounts, the eight tirthas are Jnana, Pakshi (Vayasa), Nrisimha, Chitsukha, Brahma, Hanumat, Vyasa and Sangam Tirtha.
2027 గోదావరి పుష్కరాలు ఎప్పుడు?When are the Godavari Pushkaralu in 2027?
ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం 12 రోజుల గోదావరి పుష్కరాలను 2027 జూన్ 26 నుండి జూలై 7 వరకు ప్రకటించింది. పంచాంగ గణనల్లో ఇతర తేదీలు కూడా వినిపిస్తున్నాయి; ప్రయాణానికి ముందు అధికారిక ప్రకటనలు సరిచూసుకోండి.
The Andhra Pradesh government has announced 26 June to 7 July 2027 for the 12-day Godavari Pushkaralu. Other almanac calculations are also quoted, so confirm with official notices before travelling.
పిండప్రదానానికి కాళేశ్వరం ఎందుకు ప్రాముఖ్యం?Why is Kaleshwaram important for pindapradanam?
త్రివేణీ సంగమం, యముని సన్నిధి, ముక్తీశ్వరుని అనుగ్రహం కలిసిన ఈ క్షేత్రం పిండప్రదానం, తర్పణం, శ్రాద్ధ కర్మలకు అత్యంత పవిత్రమని భక్తులు భావిస్తారు; దీనిని రెండవ కాశీ అని కూడా అంటారు. అర్హులైన పురోహితుల ఆధ్వర్యంలో చేయడం మంచిది.
Devotees regard the Triveni Sangamam, the presence of Yama and the grace of Mukteshwara together as making Kaleshwaram a most sacred place for pindapradanam, tarpanam and shraddha rites, and it is also called the Second Kashi. Rites are best performed under a qualified priest.
యాత్ర సమాచారం Plan Your Visit
ఎలా చేరుకోవాలిHow to reach
హైదరాబాద్ నుండి సుమారు 275 కి.మీ., కరీంనగర్ నుండి సుమారు 125–130 కి.మీ., వరంగల్ నుండి సుమారు 115–120 కి.మీ. హైదరాబాద్, వరంగల్, కరీంనగర్, మంథని, పెద్దపల్లి నుండి బస్సు సౌకర్యం ఉంది.
About 275 km from Hyderabad, 125–130 km from Karimnagar and 115–120 km from Warangal. Buses run from Hyderabad, Warangal, Karimnagar, Manthani and Peddapalli.
ఉత్తమ సమయంBest times
కార్తీక మాసం, మహా శివరాత్రి, పుష్కరాల సమయంలో భక్తులు అధికంగా వస్తారు. నెమ్మదిగా దర్శనం కోసం వారం రోజుల్లో ఉదయం వేళలు ఉత్తమం.
Karthika month, Maha Shivaratri and Pushkaralu draw the biggest crowds. For a calmer darshan, choose weekday mornings.
ముఖ్య గమనికPlease note
ఆలయ దర్శన వేళలు, లక్ష బిల్వార్చన వంటి సేవలకు ముందస్తు నమోదు వివరాలు మారవచ్చు. ప్రయాణానికి ముందు శ్రీ కాళేశ్వర ముక్తీశ్వర స్వామి దేవస్థానాన్ని సంప్రదించండి.
Darshan timings and advance booking for sevas such as Laksha Bilvarchana can change. Please check with the Sri Kaleshwara Mukteshwara Swamy Devasthanam before you travel.